Tết 2018  ·· * ··  Chúc Mừng Năm Mới Năm Mậu Tuất  ·· * ··  
   
GOOGLE DỊCH
BẢN ĐỒ THẾ GIỚI
KHÁCH THĂM VIẾNG
434,731

LỊCH SỬ & Ý NGHĨA LỄ HỘI HALLOWEEN

Wednesday, September 16, 201512:00 AM(View: 1017)


lh1-large

Halloween (hay còn gọi là Hóa Lộ Quỷ) có nghĩa là "Đêm Vọng Lễ Các Thánh", là một lễ hội truyền thống được tổ chức vào ngày 31-10 hàng năm tại các nước Tây Phương để tưởng nhớ những người đã chết, gồm các Thánh, các vị tử vì Đạo và tất cả các tín hữu trung kiên đã qua đời. Là sự pha trộn giữa những nghi lễ tôn giáo và tập tục cổ xưa của nhiều nền văn hóa khác nhau, được xem là một trong những lễ hội lâu đời nhất và phổ biến nhất, hằng năm được tổ chức vào ngày cuối cùng của tháng Mười dương lịch. Trước đây, lễ hội Halloween chỉ diễn ra ở các nước phương Tây theo Công giáo, nhưng nay đã trở thành một sự kiện văn hóa thường niên được người dân trên toàn Thế giới mong đợi, đặc biệt là giới trẻ bởi những trò chơi vô cùng kỳ bí và hấp dẫn.

Halloween xoay quanh chủ đề sử dụng "sự hài hước và chế giễu để đối đầu với quyền lực của cái chết". Vào ngày này những đứa trẻ sẽ hóa trang trong những bộ trang phục quái lạ đi đến gõ cửa những ngôi nhà để xin bánh kẹo.
Halloween được tổ chức ở các nước phương Tây, chủ yếu ở Hoa Kỳ, Canada, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, Ireland, Puerto Rico và bắt đầu trở nên phổ biến tại Úc, New Zealand và cả ở Việt Nam và nhiều nước trên Thế giới.

Cũng có ý kiến cho rằng Halloween tuy được tổ chức và nổi tiếng nhất ở Hoa Kỳ nhưng nguồn gốc lại xuất phát từ Mexico.

1- NGUỒN GỐC CHỮ HALLOWEEN

Thánh Lễ được truyền giảng vào ngày này gọi là Allhallowmas.
Thời gian đêm trước ngày "Các Thánh" (hay chư Thánh) đã được xem như là All Hallows' Eve (có nghĩa là đêm trước Ngày lễ các Thánh) hay Halloween.

Nguyên nghĩa chữ "Hallow" là một từ tiếng Anh cổ có nghĩa là "Thánh". Halloween là lối viết tắt của "All halows’ Evening".

Khoảng đầu thế kỷ 20, cách viết "Hallowe'en" đã được sử dụng thường xuyên, đọc lướt âm "v" và rút ngắn từ. Vì vậy, tên ngày lễ sau đó được cắt thành Hallowe'en và cuối cùng là Halloween như chúng ta biết ngày nay.

2- NGUỒN GỐC LỄ HỘI HALLOWEEN

Lễ hội Halloween ngày nay bắt nguồn từ dân tộc Celt, là một dân tộc sống cách đây hơn 2.000 năm trên các vùng đất mà hiện nay thuộc Anh quốc, Ái Nhĩ Lan và miền Bắc nước Pháp.

Dân tộc Celt bắt đầu năm mới vào ngày 1-11 Dương Lịch.

Một lễ hội được cử hành vào đêm trước năm mới (tức ngày 31-10 dương lịch) để vinh danh vị thủ lãnh đã quá cố là Samhain. Ngày lễ hội này báo hiệu sự bắt đầu của mùa lạnh, của những ngày tối tăm thường được liên kết với sự tàn tạ và sự chết của loài người. Dân tộc Celt tin rằng Samhain cho phép những linh hồn người chết được trở về nhà trên trần gian vào đêm hôm đó.

Vào năm 43 (Tây lịch kỷ nguyên), người La Mã chinh phục vùng đất của dân tộc Celt và cai trị khoảng 400 năm (vùng này bây giờ là Anh Quốc). Trong giai đoạn này có hai lễ hội Samhain của dân tộc Celt. Một trong hai lễ đó là FẺALIA được cử hành vào cuối tháng Mười để vinh danh những ngưòi đã chết, lễ thứ hai dành cho Pomona, nữ thần La Mã về cây và quả. Có lẽ vì nữ thần Pomona mà quả táo (apple) đã được kết hợp vào lễ hội Halloween.

Sau ngày lễ Chư Thánh, tại Anh Quốc, còn có ngày "Các vong hồn" vào mồng 2 tháng 11. Tại Anh Quốc, Halloween đôi khi được gọi là Nutcrack Night or Snap Apple Night vì mọi người trong gia đình ngồi quanh lò sưởi kể chuyện và ăn đậu phụng rang hoặc nhai "táo".

Vào ngày "Các vong hồn", những người nghèo đi "khất thực cô hồn" (went-a-souling) và họ sẽ được bố thí bánh trái gọi là "soul cakes" (bánh vong hồn) để họ hứa là sẽ cầu nguyện cho "các vong hồn."

Halloween đến Hoa Kỳ do những di dân đầu tiên, đa số đến từ Anh Quốc và một số từ các vùng thuộc dân tộc Celt, họ đã đem qua Mỹ khá nhiều phong tục khác nhau. Nhưng vì lý do tín ngưỡng bị giới hạn, nên việc cử hành lễ Halloween chưa được phổ cập trong dân chúng. Mãi đến thập niên 1800 lễ hội Halloween mới trở thành tục lệ được nhiều người hưởng ứng.

Vào giữa thế kỷ 19, tục lệ "trick or treat" chưa được phổ biến ở các thành phố lớn vì ở những nơi này "hàng xóm láng giềng" hầu như không có, nhiều người ở cạnh nhau mà không quen biết nhau, cho nên Halloween đôi khi gây ra những sự việc tai hại. Ngày nay, nhiều cộng đồng, nhiều tổ chức đã đứng ra bảo trợ các tục lệ vui chơi của ngày Halloween, nên nó đã trở thành một ngày lễ hội rất được chào đón của thiếu niên và một số thanh niên. Phần lớn mọi người đều coi đó là một lễ hội vui chơi với những quả táo của lễ hội Pomona, con mèo đen của lễ hội Sanhaim và những con ma, bộ xương của ngày lễ các thánh và các linh hồn, All Saint's Day và All Soul's Day.

3- Ý NGHĨA CỦA NGÀY LỄ HỘI HALLOWEEN

Ý nghĩa giáo dục hành động và cuộc đời của Jack đã trở thành những kinh nghiệm để tuổi trẻ rút ra một bài học làm người, đó là:
- Sống không nên tham lam, bủn xỉn, keo kiệt.
- Phải có lòng bác ái, từ bi, biết giúp đỡ kẻ khó khăn.
- Không nên chơi đùa với ma quỷ (ma quỷ hiểu theo nghĩa bóng là những trò lừa lọc, đe dọa, làm cho người khác sợ hãi, những việc làm tinh quái do trí thông minh và tưởng tượng của tuổi trẻ sáng tạo ra có khi làm hại đến người, đến xã hội ... chơi đùa, giao du với ma quỷ sẽ dễ bị cám dỗ đi vào đường tối tăm và tội lỗi).

Tuy nhiên, chuyện anh chàng Jack trong đêm Halloween cũng ghi nhận một thái độ sòng phẳng của quỷ, đó là "ân đền, oán trả" và "giữ lời hứa". Dù rằng sự "giữ lời hứa" này đã làm cho Jack rơi vào thân phận cô hồn lang thang vất vưởng.

4- Ý NGHĨA NHÂN BẢN CỦA LỄ HỘI HALLOWEEN

Đối với các xã hội Âu, Mỹ Halloween đã trở thành lễ hội vui chơi hằng năm cho trẻ em và cả người lớn. Ít người quan tâm tìm hiểu ý nghĩa nhân bản của nó.

Nếu đào sâu hơn, có lẽ sẽ tìm thấy tính cách nhân bản trong câu chuyện.

Thử đặt câu hỏi: Tại sao dưới ánh sáng khoa học và kỹ thuật mà các nước Âu, Mỹ vẫn dành một ngày lễ hội cho người của "cõi Âm" mà đại diện là chàng Jack?

Jack là nhân vật tưởng tượng nhưng đã thực sự hiện thân trong cuộc đời, trong thân phận làm người ... mà lại là một người cô đơn. Khi chết, Jack trở thành cô hồn, không chỗ dung thân ... Thiên Đàng và Địa Ngục đều từ chối! Nên truyền thống lễ hội Âu Mỹ đã dành cho Jack một ngày. Một ngày được trở lại với cõi dương. Trong ngày đó, Jack có thể sống vui chơi thoải mái, vì người sống đã hóa trang thành ma quỷ để linh hồn Jack có chỗ trà trộn vào cho đỡ cô đơn.

Đây là ý nghĩa nhân bản của lễ hội Halloween.

Với ý nghĩa nhân bản này, ngày lễ Halloween và rằm tháng 7 Âm lịch của nước ta có thể xem như là ngày 2 cõi Âm, Dương hội ngộ trong niềm thương cảm bao la ...


5- LỄ HỘI HALLOWEEN BẮT NGUỒN TỪ TRUYỀN THUYẾT NÀO?

Sử gia Nicholas Rogers, người đã khám phá nguồn gốc của ngày Halloween, cho hay: "Một số nhà nghiên cứu văn học dân gian đã phát hiện nguồn gốc của nó trong lễ La Mã của Pomona (nữ thần của trái cây và hạt giống), hoặc trong ngày lễ của người chết gọi là Parentalia, nó rõ ràng có liên quan đến các lễ hội Celtic của Samhain, mà ban đầu được gọi là Samuin (phát âm là sow-an hoặc sow-in) ".

Tên gọi này có nguồn gốc từ tiếng Ailen cổ và có nghĩa là "kết thúc mùa hè".

Một lễ hội tương tự đã được tổ chức bởi những người Anh cổ đại và được biết đến như Calan Gaeaf (phát âm là Kálan Gái av).

Người Celts cổ xưa tin rằng biên giới giữa thế giới này và các thế giới khác rất mỏng, có thể cho phép những linh hồn (cả linh hồn vô hại và linh hồn có hại) được đi qua. Linh hồn của gia đình, ông bà tổ tiên đã được vinh danh và mời vào nhà, trong khi linh hồn độc hại đã được ngăn chặn.

Họ cũng tin rằng, việc mặc trang phục kỳ dị và đeo mặt nạ là một trong những cách để ngụy trang, tránh khỏi những linh hồn tà ác.

Đống lửa hội đóng góp một phần lớn trong các lễ hội.

Tất cả các đống lửa khác bị dập tắt và mỗi nhà thắp sáng lò sưởi của họ từ lửa trại. Các xương gia súc giết mổ sẽ được ném vào đống lửa hội. Đôi khi hai đống lửa sẽ được nhóm gần nhau, và mọi người cùng gia súc của họ sẽ đi bộ giữa chúng như là một nghi lễ tẩy rửa.

Theo truyền thuyết của nước Ái Nhĩ Lan (Ireland) thì từ ngữ "Jack-ó-lanterns" đến từ một người có tên là Jack. Jack là một chàng thiếu niên đã chết nhưng linh hồn không được phép vào Thiên Đàng vì lý do lúc sống, anh ta vốn là một người tham lam, bủn xỉn, thường cất giấu tiền bạc, keo kiệt không hề bố thí cho ai một chút gì. Thế nhưng anh ta lại cũng không thể vào Địa Ngục được vì lúc còn sống anh ta đã từng chơi đùa với ma quỷ, nên quỷ không bắt anh.

Chuyện kể rằng: Một hôm có con quỷ đến quấy phá một vùng dân cư, chẳng may bị báo động, người ta đến cầu cứu các vị tu sĩ đem các vật Thánh đến "yểm" và "khóa các cửa" ra vào. Thế là con quỷ bị bắt ... Jack đã nhận ra đó là con quỷ thường vui đùa với mình và Jack đã tìm cách gỡ vật "yểm ma quỷ" mở đường cho quỷ chạy thoát …

Để đền ơn cứu mạng, quỷ hứa với Jack là sẽ không bắt hồn Jack về Địa Ngục.

Do đó, khi Jack chết vì một tai nạn, hồn Jack đi lên Thiên Đường thì bị từ chối. Jack liền tìm đến Địa Ngục, nhưng quỷ cũng không cho vào ... vì lời hứa lúc trước. Thấy Jack tự nhiên bị trở thành một Cô Hồn vất vưỡng, lạnh lùng & khổ sở, quỷ bèn lấy một ít than hồng ở Địa Ngục bỏ vào trong ruột một quả bí ngô và đưa cho Jack để sưởi ấm trên đường trở lại trần gian ...

Để cho không khí thông vào nuôi lửa, Jack phải đục thủng quả bí ngô ... và ánh lửa từ trong đã chiếu ra soi sáng nẻo đường lang thang của Jack. Có lẽ Jack phải cầm đèn đi lang thang trên mặt đất cho đến ngày phán xét cuối cùng của nhân loại?

6- CÁC TẬP TỤC TRONG NGÀY HALLOWEEN "TRICK OR TREAT"

Biểu tượng chính của đêm "Halloween" là cái đèn lồng của chàng Jack (Jack-ó-lanterns). Các biểu tượng phụ là phù thủy, ma quỷ và mèo đen.

Lễ hội bắt đầu vào buổi chiều tối ngày 31-10 cho tới 12 giờ đêm.

Đây là sinh hoạt chính của hầu hết trẻ em và thiếu niên tại Hoa Kỳ trong đêm Halloween.

"Trick" nguyên nghĩa là: đánh lừa, trò chơi tinh ma nghịch ngợm.

"Treat" là tiếp đón, đối xử tử tế, tiếp đãi.

Các em nhỏ và thiếu niên, thanh niên hóa trang với áo quần và mặt nạ hình ma quỷ, rồi cầm lồng đèn đi từ nhà này sang nhà khác trong xóm, gõ cửa và nói: "trick or treat". Câu này có nghĩa là: “Nếu muốn chúng tôi không chơi xấu thì hãy đãi chúng tôi cái gì đi".

Thông thường những người láng giềng luôn luôn muốn tránh việc "trick" nghĩa là chơi đòn đánh lừa nên thường tiếp đón (treat) chúng bằng kẹo và trái cây (theo tục lệ có nhét đồng tiền ở bên trong).

Trong những ngày diễn ra lễ hội Halloween, người dân thường trang trí những hình nộm phù thủy, mèo đen, bí ngô lập lòe ma quái trước cửa nhà hoặc trong nhà. Và đặc biệt, trong ngày này, mọi người không quên nói với nhau câu chúc "Halloween vui vẻ".

Những cuộc hội hè vui chơi trong đêm Halloween thường xoay quanh các đề tài như chuyện may rủi trên đời, các chuyện kể về ma quỷ và phù thủy ...

Trong dịp này, trẻ em và thiếu niên tranh thủ tìm cho mình những trang phục ấn tượng (y phục Halloween) và cách trang điểm ma quái trong đêm hội hóa trang Halloween … để đi đến từng nhà, gõ cửa để nhận kẹo và chúc tụng ...
Theo tục lệ, các em nhỏ thường cầm theo lồng đèn làm bằng vỏ quả bí ngô được đục theo hình mặt người để ánh sáng xuyên ra ngoài ...

7- VÌ SAO PHẢI TRÁNH MÈO ĐEN TRONG LỄ HỘI HALLOWEEN

Ngày nay Halloween lan rộng đến nhiều nước khác nhau, ở mỗi nước lại có những điều kiêng kỵ mang tính bản địa hóa liên quan đến văn hóa từng nước.

Trong ngày lễ này, nhiều nước phương Tây quan niệm có những điều cần kiêng kỵ, giống như người Việt Nam có những điều cần kiêng kỵ trong tháng cô hồn.

Cụ thể như tại Đức, người dân đặc biệt cấm kỵ dùng dao trong ngày lễ Halloween, vì họ không muốn làm tổn thương các linh hồn đang trở lại trái đất.

Tại Bỉ và Tây Ban Nha, vào ngày Lễ Halloween 31-10, mèo đen bị xem là vận xui và mọi người tránh gặp mèo đeo.
Vậy tại sao lại có những tục kiêng kỵ như: Không dùng dao, tránh gặp mèo đen trong Lễ Halloween? Đâu là cơ sở của những điều kiêng kỵ này.

GS Ngô Đức Thịnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam cho rằng: “Cơ sở văn hóa của những điều kiêng kỵ trong lễ Halloween là để tưởng nhớ về những người đã khuất. Đây là vấn đề đồng quy nhân loại, tuy có khác về hình thức ở mỗi địa phương nhưng đều mang bản chất nhân văn, nghĩ về người chết để sống tốt hơn và suy ngẫm về những giá trị cuộc sống hiện tại. Giống như mỗi khi mình đi đám tang của những người thân quen mình nghĩ ai cũng phải chết, tại sao sống phải hành hạ nhau mà không sống tốt đẹp với nhau cho cuộc sống tốt hơn đi”.

Theo GS Ngô Đức Thịnh, bản chất của những điều kiêng kỵ của Halloween cũng giống như Rằm Tháng 7 của Việt Nam. Đây là ngày hướng về những linh hồn đã chết, mọi người tổ chức diễu hành trên đường phố, trong đó có sự hóa trang và làm những gì quái đản, kinh dị nhất để phát huy trí tưởng tượng của con người

Về khía cạnh khoa học, GS Ngô Đức Thịnh nói: "Nhân loại luôn muốn đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: Chết xong thì đi đâu?. Về mặt tín ngưỡng! Từ xa xưa, loài người, trong đó có những người phương Tây luôn quan niệm sau khi chết linh hồn tồn tại ở một thế giới nào đó với những thắc mắc: Chúng ta xuất phát từ đâu và về đâu? Còn dưới góc độ khoa học, con người vẫn tiếp tục đi tìm và còn tiếp tục khám phá để tìm ra câu trả lời cho câu hỏi trên. 'Tuy nhiên, tôi mong con người không bao giờ khám phá ra, sau khi chết sẽ như thế nào vì nó sẽ tổn thương đến trí tưởng tượng của con người. Nếu người ta biết chết là hết tất cả thì họ sẽ sống khác”.

GS Ngô Đức Thịnh đã từng dự Lễ Halloween ở Hoa kỳ, ông kể khi đến thăm gia đình một giáo sư ở Texas. Lúc đến khoảng 5 – 6h, trời chập choạng tối, GS Ngô Đức Thịnh vừa bước vào sảnh trong phòng khách, bỗng nhiễn một “xác chết” ở trên trần nhà rơi xuống: “Tôi hãi phát khiếp, thót tim và đứng sững lại mất một phút. Họ làm những gì quái đản nhất không chỉ đơn thuần là trò chơi. Về thời trang họ mặc những bộ trang phục hóa trang rất sáng tạo, không thể tưởng tượng được. Điều này sẽ giải phóng trí tuệ và sự tưởng tượng của con người”.

NGUYỄN VÔ Sưu Tầm

lh2-large

Lễ hội Halloween ngày nay bắt nguồn từ lễ hội “The Celtic Festival of Samhain” của dân tộc Celt, là một dân tộc sống cách đây hơn 2,000 năm.

Người Celts cổ xưa tin rằng biên giới giữa thế giới này và các thế giới khác rất mỏng, có thể cho phép những linh hồn (cả linh hồn vô hại và linh hồn có hại) được đi qua. Linh hồn của gia đình, ông bà tổ tiên đã được vinh danh và mời vào nhà, trong khi linh hồn độc hại đã được ngăn chặn.

lh3-large

ANTON LA VEY, NGƯỜI SÁNG LẬP SA TĂNG GIÁO ĐẢ KHẲNG ĐỊNH 2 NGÀY LỄ MA VƯƠNG QUAN TRỌNG NHẤT LÀ WALPURGISNACHT & HALLOWEEN

lh4-large

ĐÁNH LỪA, TRÒ CHƠI NGHỊCH NGỢM & TIẾP ĐẢI NỒNG HẬU ĐỐI XỬ TỬ TẾ

lh5-large

LỄ HỘI HALLOWEEN BẮT NGUỒN TỪ TRUYỀN THUYẾT CỦA NƯỚC ÁI NHĨ LAN.

lh6-large

TRONG LỄ HALLOWEEN NGƯỜI DÂN NHIỀU NƯỚC PHƯƠNG TÂY KIÊN GẶP MÈO ĐEN VÌ QUAN NIỆM SẼ MANG LẠI VẬN XUI
.




Send comment
Your Name
Your email address