Tiếng Việt
Tết 2018  ·· * ··  Chúc Mừng Năm Mới Năm Mậu Tuất  ·· * ··  
   
GOOGLE DỊCH
BẢN ĐỒ THẾ GIỚI
KHÁCH THĂM VIẾNG
423,096

Bí ẩn các nền văn minh cổ đại (kỳ 6- 10)

28 Tháng Mười Hai 201212:00 SA(Xem: 3191)

kỳ 6

 

Một trong những bí ẩn của người Ai Cập để lại cho nhân loại chính là hệ thống chữ viết tượng hình cổ.
Chữ tượng hình hay Hieroglyph bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp nghĩa là “những chữ khắc thần thánh”, ra đời từ khi xã hội có giai cấp bắt đầu hình thành ở Ai Cập. Đây là một hệ thống chữ viết chính thức phối hợp giữa các yếu tố tốc ký và các mẫu tự.

blank
,
Ký tự khắc đầu tiên được tìm thấy trong các di tích cổ có niên đại khoảng 3200 năm trước công nguyên. Tuy nhiên, gần đây, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những ký hiệu tương đồng trên đồ gốm Gerzean, với niên đại lâu hơn, tới 4000 năm trước Công nguyên.

Sở dĩ chữ được gọi là chữ tượng hình là do dạng thức sơ khai của nó là biểu thị vật bằng hình thù của vật ấy. Vì vậy, nhìn vào các văn tự Ai Cập cổ đại, ta sẽ thấy các hình vẽ người, động vật như chim, gia súc, dã thú, cây cối, trăng sao, núi non…
.
blank
.
Đối với các khái niệm trừu tượng, phức tạp hơn, người Ai Cập cổ dùng phương pháp ghép ý hay mượn ý. Ví dụ muốn nói đến chữ “khát” thì vẽ một con bò đứng cạnh nước. Về sau, khi chữ viết đã phát triển hơn nữa, những hình vẽ biểu thị âm tiết dần xuất hiện. Ví dụ từ con mắt sẽ được biểu thị bằng âm tiết “ar”.
.
blank
.
Các chữ tượng hình có thể được viết từ mọi hướng: phải sang trái, trái sang phải, trên xuống dưới nhưng thông thường là từ trái sang phải. Khi đọc, cần chú ý hướng mặt của người hay động vật. Nếu mặt quay về phía trái thì cần đọc từ trái sang phải và ngược lại.

Vào thiên niên kỷ II trước Công nguyên, loại chữ viết này được người Fenici học tập rồi trên cơ sở ấy sang tạo ra vần chữ cái đầu tiên trên thế giới.
.
blank
.
Năm 1789, Napoleon trong một chuyến viễn chinh sang thành phố Rosetta, Ai Cập đã phát hiện một tấm bia phía trên có khắc chữ Ai Cập cổ và phía dưới khắc chữ Hy Lạp. Đến năm 1822, Champollion, một nhà ngôn ngữ học người Pháp đã giải mã được thứ chữ trên bản khắc này đặt nền móng cho một môn khoa học mới ra đời. Đó là môn Ai Cập học.
.
blank
.
Một huyền thoại về chữ tượng hình Ai Cập là huyền thoại về những lời nguyền và thần chú. Thực tế, hầu hết các bản khắc đều là miêu tả lịch sử của các thày tu. Tuy nhiên, vẫn có những câu mang đầy tính “đe dọa” như: “Tuổi thọ của mi sẽ bị giảm đi”, hay “Mi sẽ không có người thừa kế” khắc trên hầm mộ của các Pharaoh, gây nỗi hoang mang cho nhân loại bao thời đại.

Một trong những bí ẩn khác về chữ tượng hình là việc xuất hiện hình ảnh rất rõ ràng của một chiếc máy bay trong hệ thống chữ cổ. Điều này đặt ra một câu hỏi mới cho nền khoa học. Liệu có thể nào trí tuệ của người Ai Cập cổ đại đã phi thường đến mức sáng chế ra máy bay từ kỷ nguyên ấy, hay tất cả chỉ là sản phẩm của một trí tưởng tượng vượt trước thời đại.
.
blank
Hình ảnh máy bay trên mẫu tự cổ

Kỳ 7

.

Kim tự tháp Maya cũng là một trong những kỳ quan bí ẩn nhất trong lịch sử nhân loại.

Nền văn minh Maya là nền văn minh cổ đại đặc sắc, được xây dựng bởi người Maya, một bộ tộc thổ dân Châu Mỹ, từng sinh sống ở Trung Mỹ, Mexico, Guatemala và Honduras.
.
blank
.
Văn minh Maya đạt được một trình độ rực rỡ về mọi mặt: kiến thiết đất nước, kiến trúc, toán học và thiên văn học và để lại rất nhiều công trình thách thức cả kiến thức con người trong thời hiện đại trong số đó có các kim tự tháp.
.
Không giống với kim tự tháp Ai Cập, phiên bản kim tự tháp của người Maya bé hơn và thường không nhọn ở đỉnh. Phần cắt bằng phía trên thường được sử dụng để xây đền thờ.
.
blank
.
Người Maya cổ đại xây 2 loại kim tự tháp khác nhau. Một loại có thể leo được lên đỉnh và một loại không.
,
Kim tự tháp leo được lên đỉnh được xây dựng cho một thánh đường dành cho những nghi lễ hiến tế, và loại kia thì không được phép leo trèo hay thậm chí sờ vào bởi đó là những công trình thần thánh, linh thiêng. Những bậc thang của kim tự tháp này rất dốc, cách xa nhau và có những cánh cổng chẳng dẫn tới đâu.
.
blank
.
Người Maya tin rằng các kim tự tháp là cách để họ tiến gần hơn tới chúa trời của họ. Những bậc thang của kim tự tháp có đền thờ để hiến tế chạy từ chân tháp lên đỉnh tháp. Mỗi kim tự tháp thường có 2 đến 4 cầu thang. Một số còn có chiếu nghỉ ở giữa để những thày tư tế có thể dừng lại và làm lễ trước khi leo lên tới đỉnh.
.
Ngoài những mục đích tôn giáo, kim tự tháp Maya còn được sử dụng vào vài mục đích khác. Những kim tự tháp được xây cao để có thể nhô lên khỏi khu rừng, và những người thổ dân có thể lấy đó làm mốc và mỗi khi hướng về nơi này, họ càng vững niềm tin vào sự tồn tại của thánh thần.
.
blank
.

Một số kim tự tháp Maya cũng được sử dụng như lăng chôn cất của những vị tư tế quan trọng của đất nước. Có những hành lang hẹp dẫn tới những căn phòng nhỏ, nơi lưu giữ thi thể của những vị thày tu này. Những căn phòng cũng thường lưu giữ cả châu báu, đặc biệt là ngọc bích.
.
Kim tự tháp Maya được cho là một bí ẩn của nhân loại khi thường xuyên có những hiện tượng lạ xảy ra ở đây. Năm 2009, một gia đình đến thăm kim tự tháp El Castillo, ngôi đền linh thiêng thờ vị thần đầu người mình rắn Kukulkan đã chụp được cột ánh sáng xuất hiện trên đỉnh kim tự tháp, hướng thẳng lên bầu trời khi tiếng sét vang lên.
.
blank
.
Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng khi đứng vỗ tay trước ngôi đền này, họ nghe thấy tiếng vọng từ kim tự tháp, y như tiếng kêu chiêm chiếp của loài chim đuôi seo linh thiêng. Các nhà khoa học cũng phỏng đoán, những bậc thang được xây dựng với kích cỡ có chủ ý để kích hoạt hệ thống âm thanh này.

Những tuyên bố này đến nay vẫn gây rất nhiều tranh cãi.
.
blank
.
Các kim tự tháp nổi tiếng nhất còn sót lại của nền văn minh Maya bao gồm các kim tự tháp ở thành phố Coba ở Mexico, Uxmal – kim tự tháp cao nhất và dễ nhận biết nhất của người Maya và đương nhiên là cả El Castillo, một trong những ngôi đền Maya đẹp nhất, mang ý nghĩa thiên văn đặc biệt.

Mỗi bề mặt của kim tự tháp có 91 bậc, giao nhau tại một bục chính giữa ở trên cao, tạo thành 365 bậc tượng trưng cho 365 ngày trong năm - một tính toán trình độ bậc thầy của những nhà kiến trúc cổ đại.
.
blank
.
blank
.
blank
.
blank
.
blank


Kỳ 8

,

Cách tính toán của người Maya và bộ lịch huyền thoại của họ luôn là một bí ẩn đối với nhân loại.

Người Maya cổ đại đã đạt được những bước tiến rực rỡ trong toán học và khoa học. Sự hiểu biết của người Maya về vũ trụ và tương lai đã tiến đến đâu? Không ai có thể biết rõ vì những tài liệu ghi chép cổ đại đã bị những kẻ thù của Maya hủy bỏ phần lớn.
.
blank

Chứng tích thể hiện sức sáng tạo phi thường nhất của người Maya là bộ lịch cổ nhất thế giới: bộ lịch Long Count. Họ lựa chọn ngày 13 tháng 8 năm 3113 trước Công Nguyên làm dấu mốc bắt đầu của tất cả, một dấu mốc bí truyền bởi không ai biết sự kiện gì đã xảy ra vào ngày tháng lịch sử ấy.

blank

Điều đáng kinh ngạc là dù cách chúng ta hàng nghìn năm lịch sử, người Maya vẫn tìm ra cách tính toán lịch chính xác đến sững sờ. Những tính toán của người Maya chỉ lệch với một dung sai rất nhỏ so với những gì mà chúng ta, những con người ở thời hiện đại, được phụ trợ bằng vô vàn công cụ, máy móc tính ra.
,
blank

Theo tính toán của họ, một năm mặt trời (dương lịch) có độ dài 365,2422 ngày. Và để tính được đến độ chính xác chi li như vậy, họ đã dành ít nhất 10 ngàn năm để quan sát và ghi chép chuyển động của các hành tinh.

Người Maya chia mỗi năm thành 18 tháng, mỗi tháng 20 ngày và 5 ngày cuối cùng của năm được gọi là “5 ngày nguy hiểm”.

Một bí ẩn khác tiềm tàng trong bộ lịch Long Count, đó là dường như nó được sáng tạo không chỉ để đánh dấu thời gian, phục vụ đời sống, mùa màng mà còn để dự đoán tương lai.
.
blank

Có nhiều giả thuyết xoay quanh ngày kết thúc của bộ lịch Long Count. Theo đó, thời gian của con người trên trái đất được tính theo chu kỳ và từ thời điểm tạo ra giống người, 4 chu kỳ, hay 4 “Mặt trời” (theo ngôn ngữ Maya) đã trôi qua.

“Mặt trời thứ nhất” kéo dài 4008 năm và bị hủy diệt bởi các trận động đất. “Mặt trời thứ hai” kéo dài 4010 năm và bị hủy diệt bởi những cơn cuồng phong. “Mặt trời thứ ba” kéo dài 4801 năm và sụp độ dưới núi lửa phun trào. “Mặt trời thứ tư” kéo dài 5026 năm và bị diệt vong bởi đại hồng thủy.

Và chúng ta đang ở chu kỳ “Mặt trời thứ năm”, một chu kỳ mà theo lịch Maya dự đoán sẽ biến động vào ngày 21/12/2012.
.
blank

Trên thực tế, các văn tự cổ Maya không phỏng đoán cái chết vào năm 2012 mà chỉ báo trước một điều bí ẩn sẽ xảy ra cho toàn thế giới và văn minh nhân loại. Sao Thổ, sao Mộc, sao Hỏa và trái đất sẽ cùng nằm trên một trục tạo thành một đường thẳng đi qua tâm thiên hà.

Sự kiện hành tinh thẳng hàng này không phải là hiếm gặp. Vậy điều gì được dự đoán sẽ xảy ra cho trái đất?

blank

Chưa ai thực sự trả lời chính xác được câu hỏi này. Chỉ biết rằng Hollywood đã lập tức khai thác triệt để khía cạnh này trong phim ảnh. Bộ phim “Ngày tận thế 2012” thể hiện một bức tranh khủng khiếp về thế giới ngày tận thế với những hiểm họa sóng thần, băng tan, lũ lụt khắp nơi.
.
blank

Gần đây, một bộ lịch cổ đã được phát hiện trong một ngôi nhà tại Guatemala và các nhà khoa học, khảo cổ học đã công bố những thông tin được cho là gây chấn động trong làng khảo cổ.

Trong đó, các ghi chép về thời gian không phỏng đoán điều gì chắc chắn vào tháng 12/2012, và khả năng thế giới sẽ tồn tại trong 6.000 – 7.000 năm nữa. Thực hư câu chuyện này ra sao, chưa ai có thể nói trước được. Câu trả lời sẽ được làm sáng tỏ vào ngày 21 tháng 12 năm nay.
.
blank


Kỳ 9

,

Những nghi lễ hiến tế của người Maya cổ đại là chủ đề được toàn nhân loại quan tâm.
Văn hóa Maya có rất nhiều đặc trưng khác lạ so với những nền văn hóa của chúng ta ngày nay. Một trong số đó là văn hóa thờ cúng các nam thần, nữ thần và tục lệ hiến tế. 
Người Maya tin rằng phương thức thờ cúng thần linh thiêng liêng nhất là nghi lễ hiến tế con người hay những vật sống. Những người bị hiến tế cần phải chơi một trò chơi. Luật lệ của trò chơi là tìm cách đánh được một quả bóng vào trong lỗ và người thua cuộc sẽ phải hi sinh tính mạng cho các thần.
.
blank
Tập tục hiến tế của người Maya cổ đại
.
Người hoặc vật bị hiến tế sẽ được đưa tới một địa điểm thiêng liêng có tên là “Tikal, thành phố của cái chết”. Một số vật hiến tế bị sơn màu xanh trước khi làm lễ.

Có nhiều hình thức hiến tế người hoặc vật sống khác nhau: treo cổ trong một căn phòng đến chết, chặt đầu bỏ vào túi, đánh đập bằng vũ khí hay ném xuống vực thẳm. Tất cả đều rùng rợn và khát máu.
.
blank
Ném người bị hiến tế xuống vực
.
Một thầy tư tế sẽ thực hiện nhiệm vụ hiến tế bằng cách lấy một phần da và máu của kẻ bị hiến tế và nhỏ vào một tờ giấy. Tờ giấy này sẽ bị đốt cháy trong nghi lễ. Làn khói bốc lên từ tờ giấy chính là phương tiện nhanh nhất đưa những lời cẩu khẩn của người Maya đến với thần linh của họ.
.
blank
.
Có ít nhất 20 nam thần và nữ thần làm chủ một lĩnh vực. Kinich Ahau là thần mặt trời, Chac là thần mưa, Yum Kaax: thần bắp ngô, Kukulcan: thần gió, Ek Chuah: thần chiến tranh, Xaman Ek: thần Bắc đẩu, Ix Chel: nữ thần sinh nở, Ix Tab: nữ thần tự tử, Ah Puch thần chết…và Itzamná: thần của vạn vật.
,
blank
Ngoài những cái tên chính, mỗi thần đều có một biệt danh riêng, quen thuộc nhất là biệt danh của thần chiến tranh: Jaguar. 2 vị thần quan trọng nhất được coi là 2 đấng Sáng thế của người Maya là Quetzalcoatl và Tezcatlipoca. 
blank
Đấng sáng thế của người Maya
.
Giống như các tín ngưỡng khác, người Maya tin rằng có 3 mặt phẳng chính: địa ngục, thiên đường và trần gian. Địa ngục của họ là ở trong khoảng đi xuyên qua các hang động và bên dưới mặt đất. Nơi này được cai quản bởi vị thần của cái chết và sự thối rữa. 
Bầu trời đêm là cửa sổ cho các đấng siêu nhiên đến. Người Maya cho rằng các chòm sao chính là nơi thần linh ở và họ tin vào sự biến động do các chòm sao gây nên.
.
blank
.
Khi một người Maya qua đời, nếu họ có địa vị cao, họ sẽ được mặc quần áo đẹp còn nếu họ chỉ là người thấp cổ bé họng, họ sẽ chỉ được phục sức tuềnh toàng. Cái tên Quetzalcoatl: thần thiên nhiên và là một trong 2 đấng sáng thế có nghĩa là Rắn và đền thờ Quetzacoatlis ở thị trấn Maya có tên Teothihuacan. 
blank
Nữ thần của người Maya
.
Sự thật kinh hoàng là để thờ phụng thần mưa, người Maya sẽ hi sinh trẻ em bằng cách thả chúng xuống dưới giếng. Người Maya hiến tế dân của họ cho thần linh, nhưng nếu họ bắt gặp một kẻ xa lạ xâm phạm lãnh địa của họ, họ sẽ bắt người này làm vật hi sinh mà không cần lý do.
.
blank
.
blank
.
blank


Kỳ 10

.

Những nghi lễ hiến tế của người Maya cổ đại là chủ đề được toàn nhân loại quan tâm.

Người dân Maya hầu hết đều là nông dân. Món ăn chính trong thực đơn hàng ngày của họ là ngô. Họ cũng trồng những loại khác như đậu, bí, quả bơ, khoai lang, ớt, ca cao, vani, đu đủ và cà chua. Người Maya cũng hái lượm trái để ăn như chúng ta ngày nay. Chính người Maya là dân tộc đầu tiên phát hiện ra ca cao.

blank

Kỹ thuật làm đồng của người Maya được gọi là milpa. Họ sẽ san bằng đất trồng bằng cách cắt hay đốt hết các cây vào mùa xuân, trước khi cơn mưa mùa hạ kéo tới.

Cũng giống như các kỹ thuật canh tác hiện đại, người Maya cổ đại đào hố trên mặt đất và trồng hạt giống trong lỗ, họ cũng áp dụng cả kỹ thuật luân canh. Tuy nhiên, việc đốt cây này khiến cho đất trồng chỉ có thể màu mỡ được trong vài năm.

blank

Một kỹ thuật trồng cấy khác được người Maya áp dụng là kỹ thuật trồng ruộng bậc thang. Họ xây những bức tường đá để nâng dần diện tích trồng cấy trên đồi.

Ngoài những loài cây trồng chủ yếu để lấy thực phẩm, một số loài cây khác được trồng để lấy màu nhuộm quần áo và cả…kẹo cao su từ cây Sapodilla. Người Maya cổ đại cũng trồng cây để lấy thuốc chữa bệnh cho mọi người. Những cây cổ thụ lớn sẽ được chặt xuống và mang về từ trong rừng để xây nhà và đền đài.

blank

Ngoài trồng cấy, người Maya cũng nuôi chó, gà tây và vịt. Họ sử dụng khá nhiều lông gà tây và lông vịt để làm quần áo. Ong cũng được nuôi rất nhiều để lấy mật. Những người Maya sống bằng việc săn bắn hươu, thỏ…và câu cá, rùa. Côn trùng cũng là món ăn khoái khẩu của họ.

blank

Nước là một tài nguyên vô cùng quý hiếm với người Maya bởi nơi họ sống hầu như không có sông hồ mà chỉ có đá vôi. Để có nước sinh hoạt, họ phải dựa vào những giếng nước hay những hố chưng cất. Cũng vì lý do này, thần mưa Chaac là một trong những thần linh tối cao của họ.

Các thành viên trong gia đình Maya sống cùng nhau. Đàn ông săn bắn và làm đồng còn đàn bà nấu nướng và dệt. Những đứa trẻ giúp mẹ việc gia đình và những trẻ đến từ gia đình quý tộc còn được đến trường đi học.

blank

Người Maya cổ đại đã có một hệ thống phân chia tầng lớp trong xã hội. Những người ở địa vị cao nhất, nắm nhiều quyền lực nhất là vua. Quyền lực này được truyền theo kiểu cha truyền con nối cho người con trai cả của hoàng tộc.

Tầng lớp thứ 2 được trọng vọng trong xã hội là các thày tư tế, những người giúp đỡ nhà vua trong việc trị quốc và cả trong những nghi lễ tôn giáo. Ở tầng lớp thấp hơn nữa là những người dân thường và họ thường là nông dân. Tầng lớp thấp nhất của xã hội Maya là các nô lệ. Những nô lệ này là những tù binh bị bắt trong chiến tranh hoặc những kẻ cắp và phá luật.

blank

blank

Nhảy múa và lễ hội là một phần vô cùng quan trọng trong đời sống tâm linh của người Maya. Những bộ trang phục, mặt nạ và điệu nhảy đều được chú trọng đến từng chi tiết. Ở một vài nước Nam Mỹ ngày nay, những điệu nhảy và lễ hội cũng chịu ảnh hưởng lớn của phong tục Maya năm xưa.

blank

blank
Người dân Mexico mô phỏng một lễ hội Maya cổ đại

Dân tộc Maya cổ đại tin vào máu và họ cho rằng máu vật sống rất linh thiêng trong mọi hoạt động của cuộc sống. Khi một căn nhà mới được xây lên, người ta sẽ giết một con gà và nhỏ máu xuống những lỗ hổng trong nhà. Máu cũng được nhỏ lên những chiếc mặt nạ sử dụng trong lễ hội.

blank

blank

blank

blank



Hiền Trang (TH)



Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn