Tết 2018  ·· * ··  Chúc Mừng Năm Mới Năm Mậu Tuất  ·· * ··  
   
GOOGLE DỊCH
BẢN ĐỒ THẾ GIỚI
KHÁCH THĂM VIẾNG
432,610

Đặc Sản Miền Nam

Monday, September 12, 201112:00 AM(View: 5677)

Đặc biệt tiêu biểu ở Miền Nam: Trái cây và một vài loại bánh

Thuở nhò, trưa hè tôi thường leo cây ổi trước nhà đọc sách, trái nào gần thì hái ăn, thỉnh thoảng bày trò leo trèo thám hiểm với bạn trong xóm, lục lọi những lùm, bụi, hang rào đi tìm những cây trái có thể ăn được, nào là khoai mở rừng, nấm rơm, măng non, rồi chùm bao, lá vang…và những loại trái mà nhiều người không biết rỏ, lớn lên với hành trang của tuổi học trò tôi đi ăn tạp khắp miền đồng bằng sông Cửu long, để rồi sau này cái tình thâm quyến luyến ấy kết tinh thành tình yêu một cô gái Cẩn Thơ. Xin gởi bài viết này- dựa theo ký ức với tham khảo hình ảnh trên Internet-cho người bạn đời và các bạn như một chút quà của quê hưong.

Trái cây dân dã miền Nam

Trước nhất là trái nhản lồng dại, mà tôi không thấy ít ai nói tới, gọi là nhản lồng nhưng là loại trái hoang, lúc sống màu xanh, chin màu vàng, trong có hột, ngọt lờ lợ, không có “cơm” nhiều, khác với trái nhản lồng (chùm bao) và nhản trồng.

blankblank

Nhản trồng có nhiều rất thơm khi chín, nhiều cơm , cây khá lớn, trái phải bọc lại trong lổng bằng tre, hay bao bố nếu không bị chim ăn hết. Nói đến chuyện này tôi nhớ chuyện đi ăn cắp nhản. Nhà tôi cũng có trồng một cây nhản nên tôi biết gia đính tôi quý nó như thế nào, nhưng bạn tôi thôi thúc rủ rê mãi tôi cũng mềm lòng. làm chuyện này vui, mạo hiểm mà được ăn tha hồ, vả lại nhà bà mười Két trong xóm có trồng rất nhiều, mất trộm chút đỉnh, chắc không sao.Thế là tôi theo bọn nó. Một hôm đợi trời tối cả lủ hẹn nhau lén lúc men theo rào, rôì xé rào vào sân nhà bà, biết trước bà không nuôi chó nên lọt vào êm xuôi, tôi có nhiệm vụ đứng dưới đất chụp lồng nhản từ trên quăng xuống, mọi chuyện đang trôi chảy bỗng có người trong nhà mở cửa , ánh đèn hắt ra, hai thằng bạn khôn hồn ngồi trên cây im phăng phắc còn tôi thiếu điều muốn tè, tay ôm đầy bao nhiêu bao nhản. Cửa đóng lại hú vía, tôi bảo tụi bạn đủ rồi nhảy xuống, bỗng cửa nhà lại mở lần nữa thể là tụi nó nhảy xuống cùng tôi chạy bán sống bán chết, tìm chỗ không ai thấy, không ai theo mà chia nhản, khổ nổi lúc chạy có thằng lọt vào vũng nước dơ, hôi thúi nên phải tìm chỗ rửa thế là phải chạy vào nhà tôi. May quá không ai để ý, tụi tôi dùng gáo múc nưóc từ cái lu cạnh giếng mà rửa . Xong rôì tụi tôi ra cổng chia nhản ăn đả , chưa xong, nhản ăn đả vừa ăn lại vừa canh nhưng vẫn không hết, phải dâú tiệt chứ ai biết được thì chỉ có đường chết , rồi mấy bao nhản không biết phải quăng đi đâu. Cuối cùng mỗi thằng phải đem dâú một mớ, còn bao nhiêu thì dâú trên mái cổng tìm cách thủ tiêu sau.

 Nhàn lông
 Trái chùm bao (nhãn lồng).

Chùm bao cũng còn gọi tên khác như nhãn lồng, lồng đèn, lạc tiên là loại dây dại mọc hoang ở hang rào trước nhà tôi, cũng thấy mọc ven đường quê hoặc bờ rào, trái màu xanh được bao bằng lưới , chín trở màu vàng có vị chua chua ngọt ngọt, trong có nhiều hột như hột của trái trứng cá. Chim chóc rất thích loại trái này, có câu ca dao “Chim Quyên ăn trái nhản lồng. Lia thia quen chậu vợ chồng quen hơi”
Nấu canh với đọt dây chùm bao nghe nói giúp trị bịnh mất ngũ ?

 trái bần
 Trái bần

Cây bần không cao, rậm, xanh mướt quanh năm mọc đầm mình dọc những bờ sông nước mặn. Trái bần hình bong vụ (con quay) hơi dẹp, dáng giông giống như trái hồng dẹp còn xanh. Lần nào đi tắm sông gần cầu Bình lợi cũng hái Bần sống ăn với muối ớt đem theo, có vị chua và chát, lúc chín thì ngọt lờ lợ.

blank blank
 Trái bình bát

Bình bát là loại dây leo mọc hoang ở hang rào trong xóm, lá hình ba góc bầu màu xanh đậm trái giống như dưa chuột, nhỏ cỡ ngón tay út. Còn loại bình bát cây thì trái hơi tròn, màu vàng lúc chin bên trong có nhiều hột to đen như hột trái mẳng cầu.

trai-ly trái lý
 Trái lý
Cây lý trồng trong sân nhà, giống cây mận (đào) nhưng hoa to rực rỡ hơn, trái lý tròn trịa hơn mận, không xốp, giòn ngọt ngào, mùi thơm rất đặc biệt.

 trai xay salong
 Trái xay

Trái xay còn gọi là trái sa lông lớn bằng đầu ngón tay, vỏ da cứng có màu nhung đen, cơm bên trong mềm và ngọt, hình cây trái xay chỉ mọc nơi vùng cao.
Hoa trái ô môi o moi
 Trái ô môi

Trái ô môi dài, cong, màu da đen, sần sùi, gút mắc, cứng như khúc cây, nhìn ngoài không hấp dẩn. Khi ăn phải vạt hai bên trái, chừa lại hai sống hai bên, đẩy nhẹ hai sống so le, gỡ ra từng miếng tròn đường kinh khoảng 20mm mà ăn. Ô môi có vị ngọt, vỏ hột ô môi ngâm nước sẻ mềm, có thể nấu chè ăn rất ngon.

trái điệp
 Trái điệp

Trái điệp nhỏ cỡ quả đậu hòa lan, khi tách vỏ, phần ăn được là lớp cơm mỏng bao quanh hột màu xanh phỉa bên trong.

trái keo
 Trái keo

Trái keo võ mềm cong vòng khúc mắc, bên trong trái hình bầu dục, lớp cơm hơi nhớt nhưng có vị ngọt, nếu còn hơi sống hơi chát chát. Đường Chi Lăng nay là Phan Đăng Lưu (còn biết là đường Háng Keo) xưa có trồng nhiều cây keo, khu vực này cũng gọi là khu Hàng Keo, nơi đây có một cơ quan ai cũng biết đến gọi là bót Hàng Keo, nếu bị kéo vào đây là có chuyện lớn rồi.

trái me me
 Trái me

Me có loại chua và loại ngọt, me có thể ăn sống, dốt, chin hay ngào đường, được dùng như là một loại gia vị để nấu chua , canh chua, nước sốt chua. Có người chế biến nước me thành nước uống. Hột me được bé gái làm trò chơi búng đủa , hột me ngâm lâu, nấu cho mềm lột vỏ nấu chè hột me ăn với nước dừa rất ngon
Đường Saìgòn ngày xưa nhất là ở quận nhất có nhiều hàng me. Đường Hàm Nghi với những hàng me, khi có gió to me rơi rụng , nhặt ăn rất ngon !
Đường Nguyễn Văn Học nay là Nơ Trang Long cũng trồng me có xen với Điệp và Phượng Vĩ, còn đâu tiếng ve kêu và hoa phượng đỏ, đó đây có những cô cậu bé cắp sách tung tăng nhặt me theo những cơn giông nhẹ. Kỷ niệm không bao giờ phai nhòa theo năm tháng !
blank trái Hồng quân- mồng quân- chùm quân
 Trái Hồng Quân

Có người gọi bồ quân, mồng quân, gia đình tôi gọi là hồng quân vì nó thích hợp hơn cả, lúc còn non trái xanh chua và chát, lúc chin có màu tím đỏ thường khoảng mùa tựu trường. Cây Hồng Quân khó trồng và thân cây có gai nhưng không nhiều, nhà tôi cho dây thanh long mọc quấn theo thân cây nên lúc trái hồng quân chính loáng thoáng với hoa thanh long trông rất đẹp.
Cây hồng quân rất sai trái nặng trỉu trên cành mong manh , lá nhò rất sạch và đẹp. Trái hồng quân giống như cục đạn bi nên trè em và các cô bé rât thích.
Trái còn xanh, ăn rất chua và chát, nhiều người ăn chấm với muối ớt. Trái chin từng chùm trông rất đẹp. Có thể hái nó lúc gần chin (gọi là chin hờm) rồi vò trong tay thì ăn ngọt. Nếu chin thì ngọt hơn, khi ăn thì cũng nên vò sơ sơ, cơm phía trong ngọt và có hột. Ăn nhiều thì đi cầu, quá độ có thể bị táo bón. Đặc biệt các cô còn nhỏ tuổi thích hồng quân lắm, nhưng khéo chứ hồng quận dính quần áo thì giặt khó ra.
 
 chùm ruột
 Trái chùm ruột

Cây chùm ruột trong sân nhà tôi rất sai trái nhưng không mấy người ăn vì chua quá, cây thấp lè trái đeo kín chi chít khắp các cành, trái giòn có vị chua nên thường được ăn với muối ớt . Chùm ruột chua ngâm vói đường muối ăn rất ngon. Chùm ruột làm mứt cũng rất ngon vì có vị ngọt lẩn với vị chua.

lucuma loại tròn còn sống
 Trái Lê-ki-ma (Lecuma)

Trái Lê ki ma, đây là một cây trái khá lớn trong sân, lá xanh đậm một bên, còn một bên có màu sa pô chê. Còn gọi là likima , có người gọi là trái trứng gà, gọi màu trứng gà thì không đúng lắmvì lúc chín vỏ bên ngoài từ xanh chuyển sang vàng bên trong thì thịt màu vàng ửng , ăn rất ngọt thịt giống như trái bơ, ăn rất ngán. Hột to bên trong màu đen bóng láng. Bông lê-ki-ma nhỏ , rất đẹp giống đồ trang sức nên các cô bé nhỏ thich làm xâu chuổi đeo.

trái se ri
 Trái sê ri, sơ ri (Cerise)

Sơ ri trái còn sống thì chua, chín có vị ngọt, màu hồng đỏ tưoi, tròn, đường kính khoảng 10mm, có hai ba hột cứng . Hình dáng bên ngoài giống trái chùm ruột.

trá chùm bát
 Trái chùm bát

Trái chùm bát trái này chim hay ăn. Ăn vào ngọt , cũng là trái dại ít người trồng.

 trai thanh trà
 Trái thanh trà

Trái thanh trà hình dáng và bên trong y chang trái xoài nhỏ ăn vào chua chua ngọt ngọt. Thấy bán nhiều ở Cần Thơ, Vĩnh Long…

trứng cá
 Trái trứng cá

Trứng cá một loại cây thân gỗ nhỏ, cao khoảng 5-10m 7-12 m với các cành xếp chồng lên nhau, lá rủ có mép khía răng cưa. Khi ra bông màu trắng, trái chín màu hồng đỏ nhạt, giống trái sơ ri , vị ngọt, trong ruột chứa nhiều hột nhỏ giống như trứng cá.


 trái sim khô blank
 Trái sim khô Trái Sim

Cây sim thường mọc thành rừng trên đồi cao rất đẹp mắt. “Những đồi hoa sim, Ôi những đồi hoa sim, tím chiều hoang biền biệt” Hoa sim có màu tím, trái bằng đầu ngón tay út và khi chín trái có màu tím đen thẩm , cơm của trái sim mềm và bở vị sim ngọt lờ lợ, có xen lẫn vị chát và có thể dùng làm rượu.
Trái sim khô thường có bán trong các chợ, chung với trái xay.

trái dừa nước cay dua nưoc
 Trái dừa nước

Dừa nước mọc trong những vùng sình lầy dọc theo bờ sông, hay vùng ven cửa biển có thủy triều lên xuống, có nước chảy chậm bồi đắp phù sa dinh dưỡng. Nếu để tự nhiên, dừa nước sẽ phát tán sinh sôi nảy nở theo sự đưa đẩy của thủy lưu. Dừa nước rất thường gặp dọc theo bờ biển và các cửa sông ở miền Đồng bằng sông Cửu long, đặc biệt xứ dừa Bến Tre.
Hoa cái nở rộ thành chùm ở đầu cụm hoa hình cầu, hoa đực màu đỏ hoặc vàng dạng đuôi sóc trên những nhánh kế sau. Khi hoa đã thụ phấn, những trái nhỏ ép vào nhau lớn lên thành như một quả bóng đường kính cỡ 25-30 cm trên mỗi đầu cuống (quài dừa). Hạt dừa nước khô già sẽ rơi rụng và phân tán theo thuỷ triều, có khi mọc mầm ngay khi trôi nổi.
Cơm dừa nước để ăn và lá để lợp nhà hay làm củi, không mấy ai biết đến kỹ thuật rút nhựa dừa nước từ cuống hoa để nấu đường, ủ rượu, làm bia, lên men giấm, chưng cất cồn và một số loại sản phẩm có giá trị khác trong khi đó lại là nguồn thu nhập ít có hiệu quả nhất của dừa nước. Sản lượng đường dừa nước trung bình 20,3 tấn/ha cao hơn so với đường mía (khoảng 5 đến 15 tấn/ha). (theo Wikipedia).

vu sua tímvu sua trang
 Trái vú sữa

Vú sữa là loại cây trái to, có nhiều loại và nhiều màu (căn bản trắng, tím, hồng) ngày xưa trong Nam còn gọi vú sữa màu tím là hồng nhung.
Trái vú sữa tròn trịa đường kính khoảng 5-8cm, lúc chin cơm vú sữa thơm và nhiều nước…sữa. Nếu cắt ngang trái vú sữa sẽ thấy cơm có hình ngôi sao. Trái vú sữa có mủ nên lúc ăn phải để ý, cách ăn dể nhất là cắt vú sữa làm hai rồi dùng muổng mà ăn.

Trai dieu lon hot


 Điều

Cây cao từ khoảng 3m đến 9m. Lá mọc so le, cuống ngắn. Hoa nhỏ, màu trắng có mùi thơm dịu.Trái hình thận dài khoảng 2-3cm. Trái khô, không tự mở, võ ngoài cứng, mặt hõm vào, cuống quả phình to thành hình trái lê hay đào, màu đỏ, vàng hay trắng. Do vậy người ta thường có cảm giác lộn hột (tức đào có hột nằm ngoài quả). Hột điều rất béo và có chứa dầu.



 Trái điều (đào lộn hột)


————————
Các món bánh thông dụng ở miền Nam

Ngày xưa hầu như má tôi rất khéo nội trợ , nấu ở nhà vừa rẻ lại vừa ngon, vừa vui, vì có sự tham gia của nhiều người, nhất là dịp Tết đến, vừa ăn lại vừa biếu cho nữa. Sau này bà lớn tuổi nên thường nấu chia với người dí ở cùng xóm. Trong các loại bánh được nhắc đến, chỉ có loại bánh chao là má tôi chưa làm bao giờ. Lúc còn thơ tôi thường phải canh chừng nấu bánh hàng giờ ngoài sân trước, những kỷ niệm gia đình khó phai, nhất là phải canh bánh đến khuya trong ánh lửa bập bùng và mùi khói bay trước Tết .

blank
 Bánh Tét

Bánh tét chỉ được gói và nấu trong dịp Tết nên khởi thủy được gọi là Bánh Tết, sau này bị nói trại ra là bánh Tét.

banhcungct
 Bánh cúng

Khởi thủy bánh này được gọi là bánh cuốn, vì lá chuối phài cuốn hình ống tròn, dài cỡ gang tay người lớn, trước khi bỏ bột gạo pha vào (nước cốt dừa, muối, đướng, đậu) thường dùng để cúng “cô hồn” rằm tháng bảy, hoặc cúng tổ tiên trong những ngày giỗ chạp ở miền Nam, nhất là miền Đồng bằng sông Cửu Long cùng với bánh tét, bánh ít…”.

bánh cúng bánh cấp
 Bánh cấp

Loại bánh thường được dâng cúng cùng lúc với bánh cúng. Khởi thủy có tên là bánh cặp vì cứ hai cái úp mặt vào nhau rồi cột dây thật chặt. Nguyên liệu thì cũng giống như bánh cúng.

bánh cay
 Bánh cay

Bánh này làm bằng khoai mì, có pha ớt, bỏ muối đường chiên vàng ăn mặn mặn cay cay rất ngon !

bánh rế
 Bánh rế

Bánh rế là loại bánh ngọt được làm bằng khoai lang sắc ra thật mỏng thành sợi, đường nấu chảy được tưới lên mặt bánh như cái rế. Tương tự như cách đặt tên của chả giò rế… Bánh là đặc sản của nhiều nơi như Sóc Trăng, Phan Thiết …

 blank
 Bánh hỏi

Khởi thủy là bánh xổi, hấp nóng hổi vừa thổi vừa ăn, lâu ngày biến thành bánh hỏi.

bánh chao
 Bánh Chao

Bánh chao thường được làm từ bánh trung thu cũ. Nhờ đã qua một lần nướng, các loại nguyên liệu đều đã thấm đường nên khi nhồi với chao, bánh ra đúng vị bánh chao mặn mặn ngọt ngọt, lại thoang thoảng mùi hành lá nướng rất ngon. Nếu làm trực tiếp từ bột như cách bên, nên để bánh thật nguội hoặc để vài ngày cho bánh dịu rồi mới nhồi chao nướng thì sẽ ngon hơn. Món bánh chao đặc biệt này nên làm từ bánh trung thu, càng cũ càng ngon. Tuy nhiên, tuyệt đối không dùng bánh trung thu hư, mốc để làm bánh vì không thể loại bỏ được độc tố từ nấm mốc, không bảo đảm sức khỏe.

Bánh  thửng
 Bánh thửng, bánh thuẫn

Hai loại bánh hấp này cũng từa tựa như bánh bông lan và loại muffin của các xứ da trắng nói tiếng Anh, nhưng hình thức bên ngoài thì khác hẳn.
blank
 Bánh cam, bánh vòng

Bánh Cam miền Nam làm bằng bột pha (gạo, nếp, nổi), sau khi nhồi dẻo rồi có thể uốn dẹp vo tròn có nhưn bằng đậu xanh có trộn đường, sau đó được chiên lên.
Bánh vòng chỉ có bột dẻo kéo dài rồi khoanh tròn lên chiên chừa lổ trống ở giữa.
Ngày xưa người ta hay rao bán “ai ăn bánh cam bánh vòng hôn” vì hai thứ bánh này hay bán chung với nhau.
  
Send comment
Your Name
Your email address
Sunday, March 18, 2012(View: 3850)
Thursday, November 17, 2011(View: 4122)
Monday, October 17, 2011(View: 5849)
Những ngày cuối đời ở Mỹ -
Thursday, August 25, 2011(View: 7117)